menu
NLbewustgezons logo

Schijf van 5Op 22 maart presenteerde het Voedingscentrum de nieuwe Schijf van 5. Ook deze Schijf van 5 vertegenwoordigt weer de huidige wetenschappelijke consensus op het gebied van voeding en gezondheid in Nederland. De nieuwe Schijf van 5 is gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding die in november 2015 uitgebracht werd door de Gezondheidsraad. In deze blog vertel ik je mijn eerste bevindingen over de nieuwe Schijf van 5. 

Wat is er nieuw aan de Schijf van 5?

Eigenlijk is er niet veel nieuw aan de Schijf van 5. In 2004 namen de koolhydraatrijke voedingsmiddelen zoals brood, pasta en aardappelen net zoveel plek in als groente en fruit. En dat is in 2016 ook het geval. Dit geldt eigenlijk ook voor de smeer- en bereidingsvetten zoals boter en olijfolie en de dranken en zuivel, vis en vlees.

Ik zou zeggen; check de Schijf van 5 uit 2004 en die van 2016 zelf even en zoek de 10 verschillen.

Stip op de horizon

Ik las een grappig stukje op nrc.nl waarin een voedingsexpert van het Voedingscentrum stelt dat de Schijf van 5 een ‘Stip op de horizon is’. Hiermee bedoelde de dame in kwestie dat de Schijf van 5 een middel is om zelf een gezond eetpatroon te ontwikkelen (1).

Grappig?

Waarom ik dat grappig vond? Nou, in hetzelfde stukje valt te lezen dat indien supermarkten een assortiment zouden voeren dat bestaat uit 85% Schijf van 5 eten en 15% van het eten dat de Schijf van 5 afraadt, zoals chips, zoutjes, frisdrank, koekjes, candybars, vruchtensappen en diepvriespizza’s, het assortiment er heel anders zou uitzien.

Als je regelmatig een supermarkt bezoekt dan heb je zelf de winkel paden vol met chips, zoutjes, frisdrank, gezoete toetjes, vruchtensappen uit een pak, koeken, tussendoortjes en gezoete (sterk) bewerkte voedingsmiddelen inmiddels ook wel ontdekt.

Die paden zouden er dan niet meer zo uitzien. Je zou bijvoorbeeld veel meer groente en fruit aantreffen. Wat betreft de zuivelafdeling; daar zouden ook heel wat minder (kleurrijke) producten staan. In de plaats van allerlei gesuikerde toetjes en zuiveldrankjes zou je volle en magere melk-, yoghurt- en kwarkvarianten aantreffen.

Aanbod valt niet onder die 85%

Het aanbod van supermarkten, maar ook het aanbod van stationsrestauraties, pompstations en kantines bevat juist veelal producten die je onder de 15% categorie kan scharen. Ik weet niet precies hoe groot het aandeel van dergelijke producten is, maar ik heb vernomen dat zo’n 80% van de producten die je in een supermarkt kan verkrijgen, niet direct bijdragen aan een goede gezondheid.

Het lijkt wel de wereld op zijn kop. De 15% van de producten die wordt afgeraden, lijkt het best vertegenwoordigd te zijn op allerlei verkoopplekken. Bij deze producten kun je denken aan chips, candybars en frisdranken.

Waarom?

Je kunt je de vraag stellen, dat als deze producten worden afgeraden door de Schijf van 5, maar in grote mate beschikbaar blijken te zijn (dan de gezonde voedingsmiddelen) welk nut de Schijf van 5 dan heeft.

Is er dan niets veranderd?

Jawel, er is wel het een en ander veranderd. In de schijf van 2004 stonden productgroepen in zijn geheel in de schijf. Dus; alle graanproducten, al het vlees, alle vetten, alle groente en fruit, alle zuivel. In de nieuwe Schijf van 5 zijn alleen producten opgenomen die de meeste gezondheidswinst opleveren (2), zo stelt het Voedingscentrum zelf.

Producten zoals bewerkt vlees, groente waaraan zout is toegevoegd, gezoete zuivel en harde vetten zijn hiermee verdwenen uit de Schijf van 2016, zo stelt het Voedingscentrum. Verderop lees je wat ze met margarine hebben gedaan (geharde vetten).

Een beknopte evaluatie van de nieuwe Schijf van 5

Laat ik beginnen wat ik wel goed vind aan de ‘nieuwe’ Schijf van 5. Ik vind de schijf niet erg veranderd, dus heb ik aanhalingstekens gebruikt bij de ‘nieuwe’ Schijf van 5? Maar goed, hieronder heb ik een aantal (in mijn ogen) goede dingen op een rijtje gezet:

  • Meer peulvruchten, noten, groente en fruit.
  • Meer plantaardige voeding (groente dus).
  • Meer eiwitten halen uit plantaardige bronnen zoals peulvruchten en champignons.
  • Minder suiker en ongezonde vetten.
  • Minder bewerkte vleeswaren.
  • Minder alcohol.

Een paar opmerkingen

De aanbeveling om meer peulvruchten, groenten en fruit te eten kan ik met gejuich ontvangen. Het gaat echter maar om een klein beetje. De aanbeveling gaat van 200 gram, van de oude Schijf van 5 naar 250 gram. Wat ik ook een erg goede zet vind van deze Schijf van 5, is de aanbeveling om meer eiwitten uit plantaardige bronnen te halen.

Plantaardige bronnen van eiwitten blijken onder andere het verouderingsproces minder te stimuleren dan de dierlijke bronnen zoals vlees. Wil jij ook meer over gezonde voeding weten? Lees dan dit e-boek eens.

Nu volgen een paar opmerkingen over deze Schijf van 5:

Vlees

Deze Schijf van 5 stelt als richtlijn om minder rood vlees te eten. Wellicht bedoelen de makers hier het (rund)vlees uit de bioindustrie, dat vol zit met allerlei ongezonde stoffen. Maar biologisch en grasgevoerd vlees (niet te vaak natuurlijk) bevat vele gezonde stoffen die je goed doen.

Suiker

Teveel suiker blijkt erg ongezond, dus taart en gebak ook. De nieuwe Schijf van 5 raadt aan om deze producten niet te vaak te eten. Maar wat te denken van producten zoals cornflakes, cruesli, babyvoeding, rijstwafels en ontbijtkoek? Kijk eens op het etiket, ik hoop niet dat je erg schrikt van het aandeel suiker.

Vrij veel granen

Wederom vind ik het aandeel granen en koolhydraten (brood, pasta, rijst, aardappelen en nu ook noodles) vrij hoog in de nieuwe Schijf van 5. Granen en koolhydraten verhogen je bloedsuikerspiegel en daarmee je insulineniveau. Insuline stimuleert vetopslag en van vetopslag kun je dikker worden.

Inmiddels is ongeveer de helft van de Nederlanders te dik en ik denk niet dat het dan handig is om veel koolhydraten en granen te eten. Koolhydraten kun je ook halen uit groenten en fruit. Het lijkt mij handiger om daarvoor te kiezen en gezonde vetten en plantaardige eiwitten (dat dan wel weer) te eten.

Verzadigde vetten

Verzadigde vetten blijken geen schade aan je gezondheid te veroorzaken. De inzichten die dat wel stellen stammen uit de jaren ’60 van de vorige eeuw. Vetten, dus ook de verzadigde vetten, dragen de in vet oplosbare vitamines A, D, E en K. Deze doen je gezondheid best wel goed.

Toch meldt het Voedingscentrum dat deze vetten niet goed voor je zijn, ze zouden je cholesterolniveau verhogen. Inmiddels wordt er ook al weer anders gedacht over cholesterol, maar dit even ter zijde. Als verzadigde vetten slecht voor je zou zijn, waarom beveelt de Schijf van 5 dan nog steeds margarine aan?

Boter

Ook in deze Schijf van 5 wordt margarine aangeprezen. En dat vind ik niet handig. Roomboter bijvoorbeeld kent een korter productieproces dan margarine. Er is derhalve minder aan ‘gesleuteld’. Margarine kan trouwens transvetten en omega 6 vetten bevatten. Deze kunnen allerlei ontstekingen veroorzaken waardoor het risico op hart- en vaatziekten stijgt. Dit lijkt mij niet wenselijk.

1x per week vis

Waarom geen 2x of meer? Vette vis zit bomvol gezonde omega 3 vetten. Deze vetten blijken een rol te spelen bij het voorkomen van depressies, het stimuleert vetverlies en het speelt een rol in het voorkomen van hart- en vaatziekten. Dus waarom raadt deze Schijf van 5 niet meer vis aan?

Zout

Ook zout lijkt in deze Schijf van 5 over 1 kam geschoren. Veel zouten zijn bewerkt, waardoor het alleen maar een zoute smaak geeft en waardoor je lichaam er veel moeite mee heeft om het te verwerken. Zo onttrekt je lichaam bijvoorbeeld mineralen uit je tanden en je botten als je teveel tafelzout eet.

Keltisch zeezout echter bevat wel mineralen. Het wordt beschouwd als het meest gezonde zout. Had de Schijf van 5 deze variant niet kunnen opnemen?

Noten

Zelf ben ik dol op noten, vooral cashew- en walnoten. Noten bevatten gezonde vetten en ze verzadigen ook. Hierbij zou je ze zelfs kunnen inzetten in je strijd tegen de kilo’s. Als je ook verantwoord wilt afvallen, lees dan dit e-boek. Stap voor stap bereik je je streefgewicht.

De nieuwe Schijf van 5 beveelt dagelijks een handje noten aan, maar hierbij lijkt het de indruk te wekken dat ze ook de gebrande noten bedoelen. Door noten te verhitten, verandert een aantal gezond eigenschappen in ongezonde. Volgens mij is dat niet de bedoeling. Koop je noten dus rauw.

En, wat kan jij ermee?

Het Voedingscentrum stelt dat het een rots in de branding is als het gaat om gezond eten. De Schijf van 5 zou mensen richtlijnen geven om zelf een gezond voedingspatroon te ontwikkelen. Ik lees wel eens dat de makers van de Schijf van 5 het vervelend vinden dat er allerlei websites en blogs bestaan die ook voedingsadviezen geven.

Hierdoor zouden de mensen ‘Door de bomen het bos niet meer zien, in de jungle van voedingsadviezen’. Ik denk echter dat juist het Voedingscentrum zelf die ruimte veroorzaakt, door zich te bedienen van de wetenschappelijke consensus over voeding en gezond leven.

Consensus

Die wetenschappelijke consensus houdt kort gezegd in dat meerdere wetenschappelijke bronnen hetzelfde zeggen over een bepaald voedingsmiddel. Nu is het punt echter dat veel van die wetenschappelijke bronnen gefinancierd worden door bedrijven die een bepaald belang hebben bij de onderzochte voedingsmiddelen en producten.

Een ander punt is dat die wetenschappelijke consensus veranderingen tegen lijkt te houden. Immers, indien niet iedereens het eens is met een bepaalt onderwerp – zoals verzadigde vetten – dan laat je het dus bij het oude, zo lijkt het.

Ik denk dat je er goed aan doet om vele bronnen te raadplegen en je eigen gezonde verstand dient te gebruiken. Iedereen weet dat koek minder gezond is dan een appel. Maar dat heel veel voedingsmiddelen – die je gewoon in de winkel kan kopen – eveneens ongezonde effecten sorteren is wellicht wat minder bekend.

Als je meer wilt weten over gezond leven en hoe je op een gezond gewicht komt, kies dan deze mooie aanbieding.

Interessante post?

Vond je dit ook weer een interessante post? Meld je dan ook aan voor de maandelijkse nieuwsbrief. Ik vind het leuk om kennis te delen over gezond eten en hoe meer mensen, hoe beter. Gelukkig heb ik al een aardig bestand opgebouwd, doe dus ook mee!

Bronnen:
(1) http://www.nrc.nl/nieuws/2016/03/22/de-schijf-van-vijf-is-eigenlijk-een-stip-op-de-ho-1603128
(2) http://www.voedingscentrum.nl/professionals/schijf-van-vijf/wat-is-nieuw-in-de-schijf-van-vijf-.aspx
3. http://www.nu.nl/weekend/4231313/peulvruchten-noten-paddenstoelen-nieuwe-schijf-van-vijf.html
4. http://www.ad.nl/ad/nl/4560/Gezond/article/detail/4267761/2016/03/22/Schijf-van-vijf-hulpmiddel-of-ziekmaker.dhtml
5. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26068959
6. http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/verzadigd-vet.aspx

Voel jij je niet fit? Zit je kleding niet lekker? Voel jij je onzeker over je lichaam? Heb je weinig energie om leuke dingen te doen? Zonde! Dat kan echt anders. Ik kan en wil je graag helpen omdat ik oprecht geloof in de kracht van de juiste voeding en de juiste leefstijl. Ik ben gediplomeerd voedingscoach en ervaringsdeskundige. Alles wat ik weet deel ik met je (en de 100.000 andere maandelijkse bezoekers van deze website) in de artikelen die ik regelmatig post, via de e-boeken die ik in eigen beheer uitgeef en door persoonlijk voedingsadvies te geven via mijn online voedingsadviespraktijk NLbewustvoedingsadvies. Ik leef het zelf en het werkt echt!

Andere bekeken ook:

Gezonde levensstijl

De bacteriën in je darmen. Hoe kwetsbaar?

Lees meer
Gezonde levensstijl

Richard Branson, zijn grootste les

Lees meer
Gezonde levensstijl

Gezond eten op basis van oude en nieuwe kennis

Lees meer

Aanmelden maandelijkse update