Menu

Blog

Cart

Een calorie staat voor de eenheid energie die je lichaam gebruikt bij de verbranding. Calorieën vind je in alle voedingsmiddelen. De energie die ze leveren gebruikt je lichaam grotendeels voor de primaire lichaamsprocessen. Hierbij kun je denken aan het goed functioneren van je hart, longen, je organen, het herstel van weefsel, je metabolisme, het herstellen van wondjes en het het groeien van je haren en nagels. Slechts een klein deel van de energie gebruikt je lichaam om te voorzien in fysieke activiteiten zoals lichaamsbeweging, zoals lopen, rechtop staan en sporten. 

Wat zijn calorieën? Een korte inleiding

Een calorie staat voor een eenheid energie. Wanneer je iets eet van bijvoorbeeld 100 Kcal (Kilocalorie), dan wil dat dus zeggen dat je lichaam die 100 Kcal om kan zetten in energie. Een kilocalorie, of afgekort Kcal, staat voor duizend calorieën. De woorden calorie en kilocalorie worden vaak door elkaar gebruikt.

Zelf gebruik ik het woord calorie, om de energiedichtheid van voedingsmiddelen aan te duiden.

Definitie van calorieën

Een calorie staat voor de eenheid energie die de hoeveelheid van 1 gram water met 1 graad Celsius  verwarmt. Zo werkt het in een laboratorium, waar de calorieën die voedingsstoffen leveren in aparte bakjes gedaan kunnen worden om te onderzoeken hoeveel energie ze ieder afgeven.

De voedingsstoffen zijn voedigsvetten, koolhydraten en eiwitten. Zo is men erachter gekomen dat koolhydraten en eiwitten ieder 4 calorieën per gram aan energie leveren. Voedingsvetten leveren bijna 2 keer zoveel energie, namelijk 9 calorieën per gram.

Calorieën. Welke zijn goed en welke niet? Meer weten? Download het E-boek Gezond in 10 stappen

Je zou nu kunnen denken dat het eten van minder voedingsvetten helpt om af te vallen. Voedingsvetten leveren immers de meeste calorieën. Dit zit toch een beetje anders. Heel anders zelfs.

Overigens betekent het woordje calor (van calorie) in het Latijn warmte. Energie levert warmte op. Mensen die Spaans spreken weten ook dat calor, warm betekent.

Ons lichaam is geen laboratorium, het werkt anders

Je lichaam is echter geen steriel laboratorium waarin de verschillende voedings- en bouwstoffen (vetten, koolhydraten en eiwitten) apart binnen komen en apart verwerkt worden. Je lichaam is een uitermate complex mechanisme. Ook krijg je de verschillende voedings- en bouwstoffen doorgaans tegelijkertijd binnen en niet apart.

Ga maar na; je eet een boterham met kaas, besmeert met boter. Je eet dus voedingsvetten (boter en kaas), koolhydraten (de granen) en eiwitten (kaas en boter).

Tijdens het verteren van je eten vinden er binnen in je lichaam tal van processen plaats. We gaan nu eens kijken wat die processen zijn en waarom de verschillende calorieën ieder een anderen uitwerking op je lichaam hebben.

Het type calorie is van belang

Het type calorie is van belang omdat de verschillende calorieën van de verschillende voedingsstoffen, ieder een eigen uitwerking hebben op je lichaam. Zo worden de calorieën van vetten gebruikt als brandstof en als bouwstof.

Als brandstof levert voedingsvet direct energie. Je lichaam spreekt deze energiebron aan wanneer je vormen van matig intensieve beweging doet zoals wandelen, rustig fietsen en tuinieren. Als bouwstof zijn voedingsvetten belangrijk voor je hormonen, neurotransmitters, je hersenen en voor de buitenkant van al je lichaamscellen (je celmembranen).

Ook heeft je lichaam er veel moeite mee om voedingsvetten te verteren. Dit kost calorieën en daarom wordt een deel van die 9 calorieën die voedingsvetten leveren, gebruikt voor het verteerproces.

Ik maak overigens ook onderscheid in voedingsvet en in lichaamsvet. Voedingsvet is niet hetzelfde als lichaamsvet. Dit wordt wel veel gedacht. De gedachte van veel mensen en van veel dieetmethodes is, dat als je voedingsvet vermijdt, je minder calorieën binnen krijgt zodat je afvalt. Dit werkt toch een beetje anders.

Hieronder lees je wat de verschillende typen calorieën in je lichaam doen en hoe ze verwerkt worden.

1. De calorieën van koolhydraten

Tijdens de spijsvertering worden de calorieën van koolhydraten omgezet in glucose en glycogeen. Glucose levert directe energie en glycogeen levert energie wanneer je je flink gaat inspannen wat bij hardlopen bijvoorbeeld het geval is.

Glucose komt in de bloedbaan en levert je direct energie. Door glucose is je lichaam in staat om te staan, te lopen, een pen op te pakken en te rennen. Je hersenen bijvoorbeeld zijn ook dol op glucose.

Wanneer je een tijdje niets gegeten hebt, dan kan het gevoel van irritatie en prikkelbaarheid ontstaan. Je hersenen hebben dan behoefte aan brandstof.

Geraffineerde en onbewerkte koolhydraten

Koolhydraten vind je in talloze voedingsmiddelen en er zijn grofweg 2 soorten: geraffineerde koolhydraten en onbewerkte koolhydraten. Geraffineerde koolhydraten vind je in sterk bewerkte voedingsmiddelen. Meestal is aan dergelijke producten ook suiker toegevoegd. Dit is een groot nadeel.

Glucose zorgt er namelijk voor dat je bloedsuikerspiegel stijgt. En dit kan nadelige gevolgen hebben voor je lichaamsgewicht. Een sterk fluctuerende bloedsuikerspiegel staat in relatie tot overgewicht. Mensen met overgewicht lopen grotere risico’s op chronische aandoeningen zoals diabetes 2 en hart- en vaatziekten.

Juist de hoeveelheid koolhydraten vormt een probleem in het westerse voedingspatroon. Koolhydraat overschotten slaat je lichaam namelijk op als lichaamsvet. En doordat we ongelooflijk veel producten eten, waar suiker aan is toegevoegd, ontstaan die koolhydraat overschotten snel.

Helaas zorgt het hormoon insuline ervoor dat je je lichaamsvet bijna niet kan aanwenden om te dienen als energiebron. Hierdoor ontstaan situaties waarbij mensen met overgewicht toch enorme trek hebben, terwijl zij enorme energievoorraden bij zich dragen.

Een ander nadeel van de calorieën van koolhydraten – juist van geraffineerde koolhydraten en suikers – is dat ze niet goed verzadigen. Je hebt dus snel weer honger, waardoor je weer gaat eten. Dit verhoogt de risico’s op overgewicht.

2. De calorieën van voedingsvetten

Calorieën van voedingsvetten worden onder andere gebruikt voor het opbouwen van celmembranen. Je hele lichaam bestaat uit lichaamscellen. Al die lichaamscellen worden bij elkaar gehouden door celmembranen. Zonder deze celwanden, zou je niet leven.

Ook je immuunsysteem, de opname van mineralen, de productie van hormonen en neurotransmitters hebben voedingsvetten nodig. Je hersenen bestaan overigens voor 60% uit vet. Voedingsvetten zijn van levensbelang.

Voedingsvetten leveren 9 calorieën per gram en dat is bijna 2 keer zoveel energie als koolhydraten en eiwitten. Echter niet al die 9 calorieën gebruikt je lichaam als brand- of als bouwstof. Een deel van die 9 calorieën heeft je lichaam nodig om voedingsvetten te verwerken.

Je lichaam is overigens ook in staat om vetten om te zetten in glucose. Dit is een ingewikkeld proces en energie-kostbaar proces. Wanneer je koolhydraatarm eet en suikers mijdt, dan zit er automatisch minder glucose in je bloed. Je hersenen hebben echter glucose nodig, anders functioneren ze niet. Vandaar dat je lichaam glucose kan aanmaken vanuit voedingsvetten.

Een ander voordeel van voedingsvetten is dat ze verzadigend werken. Je hebt niet snel trek, zodat je minder hoeft te eten op een dag. Ook verhogen voedingsvetten de bloedsuikerspiegel niet snel. Dit is ook een voordeel omdat een sterk fluctuerende bloedsuikerspiegel in relatie staat met overgewicht.

De calorieën van eiwitten

Eiwitten vormen belangrijke bouwstenen van je lichaam. Al je lichaamscellen bevatten eiwitten. Je spieren bijvoorbeeld, zitten vol met eiwitten. Eiwitten verzadigen, net als voedingsvetten ook enorm. Hierdoor heb je niet snel weer trek na een eiwitrijke maaltijd.

Ook eiwitten laten de bloedsuikerspiegel niet snel stijgen. Als je wilt afvallen, dan doe je er goed aan om het aandeel calorieën van eiwitten te verhogen, ten koste van de calorieën van koolhydraten (en dan vooral de calorieën van geraffineerde koolhydraten en suikers).

Bij eiwitten denken veel mensen aan vlees en vis. Ook eieren en volle zuivel zijn goede bronnen van eiwit. Er zijn ook plantaardige bronnen van eiwitten.

Minder calorieën eten om af te vallen?

Mensen maken nog weleens de enorme fout om tijdelijk minder calorieën te gaan eten, zoals bij sommige diëten het geval is. Helaas zijn de resultaten – je valt echt wel een paar kilo af – maar van korte duur. Als je stopt met het dieet, dan kom je helaas weer aan. En vaak blijft het daar niet bij.

Volgens algemene richtlijnen hebben volwassen mannen dagelijks rond de 2.500 kilocalorieën nodig. Een volwassen vrouw heeft er ongeveer 2.000 nodig. De hoeveelheid die je dagelijks nodig hebt is afhankelijk van een aantal factoren. Sommige mensen hebben er wat meer nodig en sommige mensen kunnen met minder genoegen nemen.

Deze factoren zijn onder andere je lichaamsbouw, je leeftijd, de mate van zware of fysieke arbeid en je levensstijl als geheel. Wanneer je bijvoorbeeld veel sport en beweegt, dan heb je meer energie nodig, dus ligt je calorie-inname hoger. Kinderen in de groei bijvoorbeeld gebruiken dagelijks meer calorieën dan iemand van seniore leeftijd.

Wat doen calorieën?

Calorieën leveren de energie die je nodig hebt voor je primaire lichamelijke processen en voor je fysieke activiteiten. Bij alles wat je doet, verbrand je calorieën, zelfs in je slaap. In het bovenstaande stuk heb je al het een en ander kunnen lezen over de rol en de verwerking van de verschillende calorieën.

Nu gaan we kijken naar de classificatie in termen van kwaliteit. Er bestaan goede en slechte calorieën:

  • Goede calorieën vind je in gezond en volwaardige voeding zoals groente, fruit, noten, olijfolie, peulvruchten, vis, kip, havermout, bonen en volkoren producten. Deze calorieën passen in een gezonde levensstijl.
  • Slechte calorieën vind je in suiker en koolhydraatrijke voedingsmiddelen, zoals patat, wit brood, snacks, frisdrank, candy bars, drop, ijs, diepvriesmaaltijden en fast food. Deze calorieën dien je zoveel mogelijk te mijden.
  • De allerslechtste calorieën vind je in voedingsmiddelen waarin transvetten zijn verwerkt, zoals margarine, kant-en-klaar maaltijden en in veel industrieel bereide voedingsmiddelen. Deze calorieën worden, na consumptie, direct opgeslagen in je vetcellen.

Wat zijn calorieën en wat doen ze? Meer hierover lees je in Gezond In 10 Stappen

Alles wat je eet en drinkt – behalve water – bevat calorieën.

Als je meer wilt weten over gezond eten, lees dan het e-boek Gezonde Voeding, je zult versteld staan over wat je allemaal niet weet. Gezonde Voeding geeft je vele tips en inzichten die helpen de juiste calorieën te kiezen.

Hoe verbrand je calorieën?

Calorieën verbrand je de hele dag door, ook in rust en wanneer je slaapt. Je lichaam heeft immers 24/7 energie nodig voor je primaire lichamelijke processen. Hierbij kun je denken aan je metabolisme (je spijsvertering), het kloppen van je hart en het herstel van je lichaamscellen.

Je lichaam gebruikt zo’n 75% van je calorie-inname, bij een normaal voedingspatroon, om te voorzien in je lichaamsprocessen. De overige 25% gebruikt je lichaam om lichaamsbeweging te ondersteunen.

Door beweging, in welke vorm dan ook, verbrand je extra calorieën. Je lichaam vraagt dan immers om meer energie. Deze energie gebruikt je lichaam onder andere voor het samentrekken van je spieren, op die plekken waar het nodig is.

Wat als je er teveel van eet?

Wanneer je calorie-inname hoger ligt dan je calorie verbranding, slaat je lichaam het surplus aan calorieën op als lichaamsvet. Je vetreserves nemen hierdoor toe, evenals je totale lichaamsgewicht. Je wordt dus zwaarder. Door dagelijks 20 calorieën teveel te eten, word je al zwaarder.

Die 20 calorieën is niet veel, het is dat ene hapje van die koek, of die paar slokken frisdrank. Wist je trouwens dat één kilo lichaamsvet 7.500 kilocalorieën aan energie levert?

Teveel calorieën. Ongezonde en gezonde calorieën. Meer weten? Download E-boek Gezond in 10 Stappen.

Als je dus wilt afvallen en je wilt dat doen door je vetmassa te laten afnemen, dan is het belangrijk om meer calorieën te verbranden dan dat je er binnenkrijgt. Veel mensen hebben al moeite om een negatieve energiebalans (meer calorieën eruit dan dat er in gaan) te creëren en om dat regime vol te houden.

Als je toch wilt afvallen?

Je kunt de verbranding van het aantal calorieën op verschillende manieren verhogen. Zo kun je spiermassa opbouwen. Het in stand houden van 1 kilo spier kost zo’n 100 kilocalorieën per dag. Het in stand houden van 1 kilo lichaamsvet heeft maar 10 calorieën nodig per dag.

Je kunt ook meerdere kleine maaltijden per dag eten. Hierdoor blijft je metabolisme actief en verbrand je ongemerkt meer calorieën.

Ook door het eten van bepaalde voeding, zoals koolsoorten en bonen stijgt de snelheid je metabolisme. Je noemt dit het thermische effect van voeding. Het kost je lichaam vrij veel energie om deze voedingsmiddelen te verteren. In het e-boek Gezonde Voeding lees je daar meer over.

Ook levert regelmatig bewegen goede resultaten op. Zowel gedurende de bewegingsvorm alsmede erna, verbrand je lichaam meer energie.

Zo verbrand je tijdens een uur intensief hardlopen zo’n 900 kilocalorieën. Echter, na dit uur blijft je lichaam nog enkele uren lang meer calorieën verbranden.

Krachttraining is ook een bijzonder goede manier om fitter en slanker te worden. Niet alleen tijdens de training heeft je lichaam meer energie nodig.

Ook na de training ligt de calorieverbranding, tot wel 48 uren lang een stuk hoger. En dan hebben we het nog niet eens over de extra spiermassa die je ontwikkelt met krachttraining. Spieren zijn belangrijke aanjagers van het metabolisme.

Meer weten over het versnellen van je metabolisme? Lees dan het e-boek Je Metabolisme Boosten eens.

Meer weten?

Ik hoop dat je door het lezen van dit artikel een beter beeld hebt van calorieën. Wellicht heb je zelf al bedacht dat het tellen van calorieën – als je wilt afvallen – zo goed als nutteloos is. Het gaat niet om het aantal, maar om het type calorie.

Als verantwoordelijke vader of moeder weet je wel dat gezond eten de basis vormt voor een goede gezondheid en een gezond gewicht. In het e-boek Gezonde Voeding ontdek je hoe je weer gezonder wordt, je fitter gaat voelen en je raakt nog wat kilo’s kwijt ook.

Wil je meer weten over gezond leven, gezond eten en een gezond gewicht? Download dan het nieuwste e-boek Gezond in 10 stappen.

Wat heel veel mensen ook lezen; het populaire e-boek Van Stress Naar Geluk.

Heb jij je al aangemeld voor de maandelijkse nieuwsbrief vol met gezonde tips en inzichten?

NLbewustgezond nieuwsbrief

Andere bekeken ook:

Mentaal welzijn

Vergelijk jezelf niet met een ander.

Lees meer
Afvallen

Afvallen door je energiebalans te veranderen

Lees meer
Gezonde levensstijl

Last van slapeloosheid? Tips om lekker te slapen.

Lees meer